Spurt og svarað

Til hvers er Varnarmálastofnun?

Varnarmálastofnun tók til starfa árið 2008 og sinnir varnartengdum verkefnum sem íslensk stjórnvöld bera ábyrgð á. Ísland er herlaust land en tekur virkan þátt í fjölþjóðlegu samstarfi til þess að tryggja öryggi sitt og axla ábyrgð í samfélagi þjóða. Um starfsemi Varnarmálastofnunar gilda varnarmálalög nr. 34 frá 29. apríl 2008.

Hvers vegna er starfsemi Varnarmálastofnunar nauðsynleg?

Það er grundvallarregla sem lýðræðisþjóðir hafa í heiðri að blanda ekki saman ytri öryggismálum (þeim sem tengjast vörnum) og innri öryggismálum (borgaralegri löggæslu). Vilji Íslendingar taka þátt í starfi Atlantshafsbandalagsins (NATO) og öðru alþjóðasamstarfi, sem snýr að öryggis- og varnarmálum, er það krafa samstarfsaðila okkar að samskiptunum sé sinnt af sérstakri stofnun, sem ekki sinnir borgaralegum verkefnum.

Hvað kostar rekstur Varnarmálastofnunar?

Fjárheimildir ársins 2010 nema um 968 m.kr. Þegar rætt er um útgjöld til varnarmála hefur Ísland algjöra sérstöðu á alþjóðavettvangi, eins og vænta má um herlausa þjóð.  Framlag ársins 2009 til Varnarmálastofnunar jafngilti um 0,084% af landsframleiðslu ársins 2008.
Þess má geta að framlög til varnarmála nema um 1% í Sviss, Austurríki og Kanada, en eru 1,5-2% í flestum ríkjum Evrópu, þar á meðal Danmörku, Svíþjóð, Noregi og Þýskalandi. Árið 2005 var samsvarandi hlutfall 2,4% í Bretlandi, 2,6% í Frakklandi og 4% í Bandaríkjunum.

Hvað vinna margir hjá Varnarmálastofnun?

Fastráðnir starfsmenn Varnarmálastofnunar eru um 54 talsins. Sjö þeirra starfa á ratsjárstöðvunum við Stokksnes í Hornafirði, á Gunnólfsvíkurfjalli á Langanesi og á Bolafjalli við Bolungarvík. Að auki eru nokkrir starfsmenn ráðnir til tímabundinna verkefna. Fjöldi þeirra er nokkuð breytilegur hverju sinni.

Hvað kosta loftrýmisgæsla og æfingar erlendra herja ríkissjóð Íslands?

Flugherir nokkurra bandalagsþjóða okkar innan NATO hafa tekið að sér loftrýmisgæslu í íslenskri lofthelgi um nokkurra vikna skeið ár hvert. Íslendingar bera engan beinan kostnað af þessum æfingum heldur fellur hann allur á bandalagsríkin, sem hvert og eitt greiða allan kostnað við flug þotna sinna og laun áhafna. Hið sama á við um þátttöku mannafla bandalagsþjóðanna í æfingum á borð við Norðurvíking.
Kostnaður Íslendinga við loftrýmisgæslu og æfingar er eingöngu vegna gistiríkisstuðnings, sem svo er nefndur og felur í sér að Íslendingar láta liðsafla bandalagsþjóðanna í té nauðsynlega aðstöðu og greiða kostnað af gistingu þeirra og uppihaldi.

Kostnaður vegna gistiríkisstuðnings er um 4% af rekstrarkostnaði Varnarmálastofnunar. Sá kostnaður rennur að öllu leyti til að greiða Íslendingum laun og kaupa vörur og þjónustu af fyrirtækjum hér á landi.